Ingrid en Harry Muermans zijn bij veel activiteiten van het programma ’80 Jaar Vrijheid?’ aanwezig geweest.
Steeds vol belangstelling en nieuwsgierig naar de voor hen nog onbekende geschiedenis van Nederlands-Indie.
Hieronder beschrijven zij hun kennismaking met de mensen en de activiteiten van Stichting Arjati.
Carel Banse – Penningmeester Stichting Arjati
In het afgelopen jaar hebben wij, Ingrid en Harry Muermans, veelvuldig, door Stichting Arjati georganiseerde activiteiten bijgewoond. De stichting plaatste een vraagteken achter haar thema van dit jaar: 80 JAAR VRIJHEID?; de strijd in Nederlands-Indië was immers ná de capitulatie van Japan, op 15 augustus 1945, nog lang niet voorbij. Er volgde een bloedige onafhankelijkheidsoorlog die veel slachtoffers kende.
Met haar jubileumprogramma wilde Stichting Arjati o.a. aandacht vragen voor de mensen die in het nieuwe Indonesië niet meer welkom waren en alles moesten achterlaten om zich in Nederland te vestigen. Waar de Indo’s, volgens Adriaan van Dis “In Nederland Door Omstandigheden”, moesten aarden, zich aanpassen. Waar zij leerden te zwijgen.
Wij hebben een diep respect voor deze dappere, weerbare mensen die hun mooie land moesten verruilen voor het onbekende Nederland.
De viering van dit herdenkingsjaar kwam voor ons persoonlijk op een mooi moment. Sinds enige tijd waren wij op zoek naar de geschiedenis van het land waar onze oom, Jo Wolfs, in februari 1946, zijn jonge leven gaf op het veld van eer. Wat betekenden de woorden die wij in zijn dagboek lazen: ‘Ik wil graag naar Indië om te helpen het land te bevrijden…’?
Onze kennismaking met Arjati begon met een artikel in de krant dat ons wees op komende activiteiten. Als eerste bezochten wij de documentaire KLANKEN VAN OORSPRONG. Een prachtige, muzikale ‘sentimental journey’ vol muziek ván en boeiende interviews mét Europees-Indische bands en zangers. Na afloop hadden we een aangename ontmoeting met regisseur Hetty Naaijkens-Retel Helmrich, bekend van eerdere documentaires waarover wij informatie aantroffen op de website van Arjati. Ook spraken wij Carel Banse, penningmeester van de stichting, die ons een folder vol activiteiten overhandigde en ons op het hart drukte toch zeker aan de komende vrijheidsmaaltijd deel te nemen.
En zo geschiedde. Wij zagen al snel dat veel gasten elkaar goed kenden. Desondanks werden wij hartelijk ontvangen en voelden wij ons meteen thuis. Niet verwonderlijk met als thema ‘samenzijn, verbinden en goed eten met anderen’. Maar er was meer: Olga Vrolijk vertelde over haar Indische voormoeders en er was een boeiende, ook schrijnende tentoonstelling met tekeningen uit de Jappenkampen, bijeengebracht door vrijwilliger Bert Oudenhoven.
Het eten (veel dank aan de mensen die het voor ons hebben bereid) was voortreffelijk, ‘selamat makan!’ was hier zeer op zijn plaats.
Veel activiteiten volgden, zoals de lezing van Inge Dümpel, overlevende van een Bersiap-kamp: VAN NEDERLANDS-INDIË NAAR INDONESIË. Leerzaam en met veel overtuiging verteld was ook de lezing KMA BANDUNG, door Vilan van de Loo.
Veel indruk maakte op ons de documentaire INDIË VERLOREN. Na zien van deze film wilden wij meer weten en hebben wij een aantal boeken aangeschaft, waaronder ‘De Indische Doofpot’, van Maurice Swirc.
We zouden nog veel meer interessante, ontroerende, leerzame maar soms ook schrijnende lezingen en documentaires kunnen noemen; het programma van Arjati voorzag er ruimschoots in.
Als afsluiting van het herdenkingsjaar organiseerde Arjati op 24 augustus, in het Chassé-Theater te Breda, een Kumpulan, met verve gepresenteerd door voorzitter Dewi van Hoek. Het was een prachtige middag/avond, getekend door gastvrijheid en verbindende verhalen. Leerzaam, confronterend soms, met ook een prachtige performance waarin wij konden horen hoe Jakarta dezer dagen klinkt.
Er werd ruimte geboden aan enkele sprekers die aanvankelijk ingepland waren voor de herdenking op 15 augustus, die door de te verwachten extreme warmte niet door kon gaan. En in het publiek waren mensen uitgenodigd van woonzorgcentrum Raffy. Een hartverwarmend gebaar van de Stichting Arjati.
Na dit alles werd voor ons, uiteraard, een voortreffelijke Indische maaltijd geserveerd.
En dan de uitsmijter, door de band Treasure. Het dak ging eraf. En dat mag; na een jaar van herdenken is een viering zeer op zijn plaats. Naast heerlijke ritmes bracht ook deze band verbinding, gepresenteerd in gezongen en gesproken teksten en dans.
Tijdens de nazit hebben we opnieuw mensen ontmoet in boeiende gesprekken. En zijn we op de foto gegaan met de “jonge honden” van de band.
Bij alle activiteiten van Arjati die wij bezochten groeide ons gevoel van welkom zijn, we leerden elke keer weer nieuwe mensen kennen waaronder, naast Carel Banse en Dewi van Hoek, ook enkele andere vrijwilligers. Allemaal voorkomende, vriendelijke mensen die ons ruimhartig opnamen in hun kring.
Wat is er door Arjati hard gewerkt in het afgelopen jaar. Een jaar waarin wij door lezingen en documentaires én een tentoonstelling veel leerden over o.a. het koloniale verleden van Indonesië en de nasleep daarvan.
Onze welgemeende dank aan de stichting, voor alle activiteiten en de mooie afsluiting van dit herdenkingsjaar. Dank vooral ook voor jullie vriendschap. Als geen ander weten jullie mensen met elkaar te verbinden; jullie zijn daardoor een voorbeeld en inspiratie voor velen.
De activiteiten van Stichting Arjati hebben ons veel kennis en nieuwe inzichten verschaft, waardoor wij het dagboek van onze oom in een breder, historisch perspectief kunnen zien.
Augustus 2025
Harry en Ingrid Muermans
