Heerlijk om in Breda, de moederstad van de KMA, te kunnen spreken over die fascinerende korte periode dat de  KMA in Bandoeng stond. De opening ervan op 1 oktober 1940 door luitenant-generaal G.J. Berenschot was een nationaal gebeuren, ook voor Nederland.  Bij de Stichting Arjati vertelde ik er meer over, voor een belangstellend publiek.

Voor velen is het een onbekend verhaal, dat de KMA een kleine twee jaar in Indië was. Dus geen tweede vestiging en evenmin een dependance, er was maar één KMA. Deze, aan de Menadostraat 9. In Nederland waren door de oorlogsomstandigheden opleidingen voor officieren uiteraard zeer moeilijk; maar  Indië was vrij- nog wel. Het moet razendsnel organiseren zijn geweest en het lukte. Berenschot was er, wat menigeen vertrouwen gaf. Het jaar erna verhuisde KMA naar een eigen complex aan de  Houtmanstraat. Evenals in het eerste pand, moest hier het ‘echte’ KMA-leven voortgezet worden. Verwacht werd, dat de Hogere Krijgsschool zich hier ook zou vestigen. De tradities uit Breda, de vakken en de examens, de detacheringen bij legeronderdelen; en dit alles onder de toenemende dreiging van oorlog, die ook in de oost dichterbij kwam.

Een voorbeeld. Op  24 november 1941 herdacht KMA-Bandoeng dat 113 jaren geleden te Breda de KMA werd opgericht. Als blijk van waardering van de Bandoengse burgerij, bood de burgemeester van Bandoeng de KMA een  een verkleind model aan van het korpsvaandel van KMA-Breda. Ook hier: toespraken vol vaderlandsliefde.

Cadetten

De KMA in de Bandoengse tijd verschilde evenwel op een belangrijk punt van de eerdere KMA: er waren Indonesische cadetten. Zij waren evenals de anderen voorbestemd om officier in het KNIL te worden, trouw aan vorst en vaderland, Nederlands van voelen en denken. Dat idee werd niet door iedere Indonesische cadet gedeeld. In mijn lezing vertelde ik over enkele Indonesische cadetten die nationalistusch waren of werden; ook als ze een vader hadden die wel bij het KNIL diende. Voor mij was dat de puzzel van deze lezing. Enerzijds dat Nederlands-nationalistische in de toespraken, het vlagvertoon, het Wihelmus. Anderzijds het Indonesisch-nationalistische in het weten en zwijgen, en het verbonden zijn met de wens tot onafhankelijkheid.

Oorlog

Met de capitulatie van het KNIL sloot ook de KMA de deuren. Een deel van de Nederlandse cadetten deelden het lot van de andere KNIL-militairen. Een kleiner deel van de Indonesische cadetten ontwikkelden zich tot officier in het republikeinse leger.  In mijn lezing vertelde ik meer over deze jonge mannen, die een eigen richting kozen.

Pas enkele jaren na de oorlog keerde de KMA weer terug in het kasteel te Breda.

Vilan van de Loo